ЖАҺАНША  ДОСМҰХАМЕДОВ – ТӘУЕЛСІЗДІК ЖАРШЫСЫ

Авторлар

  • Даметкен Сулейменова Институт истории государства Автор

DOI:

https://doi.org/10.71191/centerasia2024.v64.n2.022

Кілт сөздер:

Алаш, Алашорда, Ойыл уәлаяты, Алаш автономиясы, Жымпиты, Алашорданың Батыс бөлімінің құрылуы, Алаш зиялалары, Қазақ сьездері, тағлымы.

Аңдатпа

Алашорданың Батыс бөлімінің басшысы Жаһанша Досмұхамедовтың туып-өскен жері, балалық шағы, білім баспалдақтары, Ататек тармақтары, Орал әскери-реалды училищесіндегі білім қортындылары, әзірлік курсы, Мәскеу қаласына император атындағы университеттің заң факультетіне оқуға түсіп, оны бірінші дәрежелі дипломмен аяқтауы, сонымен қатар Жаһанша Досмұхамедовтың өз қолымен жазып, қорғаған кандидаттық жұмысының Мәскеу қаласының Орталық мемлекеттік архивтен 114 жылдан соң көшірмесі алынып, тарихи айналымға қосылып жатқан жаңалығы, 23 жастағы Жаһаншаның ғылыми еңбегінің қысқаша мазмұны, жас Жаһанша сол кездегі отарлық езгінің салдары мен болашақта оны ауыстыру жолдары туралы шынайы ойларын ортаға салады. Сонымен қатар Жаһанша Досмұхамедовтың атқарған қызметі үш кезеңге бөліп көрсетіледі (1911-1917жж.), (1917-1920 жж.), (1920-1938 жж.).

Әдебиеттер тізімі

Анес, Г., и М. Тәж-Мұрат. 2002. ЗКО. Энциклопедия. Алматы.

Акбаев, Ж. 1994. Жанша. Орал.

Акбаев, Ж. 1997. «Жаһанша (страницы истории) Приуралье, 13 декабря.

Акбаев, Ж. 2008. Жаһанша. Орал.

Архив КНБ Алматы. 2001. 28 августа.

Воспоминания (беседа с Карашаш апай)

Документ из Московского архива. 1997. 17 апреля.

Документ КНБ РК по г. Алматы и Алматинской обл. № 1-01-359. 2001. 24 июля.

ЗКОМ, ф. 23377-В.

ЗКОМ, ф. 418, оп. 320, д. 529, л. 3.

ЗКОМ, ф. 418, оп. 320, д. 529, л. 8.

Қойгелдиев, М. 2022. Алаш ісі. Алматы.

Қойшыбаев, Б. 1993. Бақытжан Қаратаев. Алматы.

Мартыненко, Н. 1992. Алаш-Орда. Сборник документов. Алматы. С. 42.

Мартыненко, Н. 1992. Алаш-Орда. Сборник документов. Алматы. С. 62.

Нурпеис, К. 1995. Алаш һәм Алашорда. Алматы.

Протокол следственного дела. 1930. Алматы, 7 декабря.

Сборник документов Западной Алаш-Орды. 2012. Уральск.

Сборник документов Западной Алаш-Орды. 2012. Уральск. С. 182.

Сборник документов Западной Алаш-Орды. 2012. Уральск. С. 185.

Справка Министерства юстиции РФ № 5ПС – 1811/57.

Сүлейменова, Д. 2004. Алашорданың Батыс бөлімінің тарихы. Дисс. Алматы.

Сүлейменова, Д. 2018. Жаһанша Досмұхамедов һәм Қазақ Автономиясы. Алматы.

Сүйінов, С. 2000. Бөкей Ордасы. Алматы.

Тәж-Мұрат, М. 2003. Батыс Алашорда. Актобе.

Уральский листок. 1911. 9, 14, 20 января.

ЦГА Москвы, ф. 418, д. 2610, оп. 513.

Жарияланды

2025-10-02

Журналдың саны

Бөлім

Мақалалар