ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫНДАҒЫ ТҰЛҒА РӨЛІН ЗЕРТТЕУ МӘСЕЛЕСІ
DOI:
https://doi.org/10.71191/centerasia2024.v64.n2.014Кілт сөздер:
Ұлы дала, тұлға, тұлғатану, зерттеу тәсілі, биографиялық зерттеу, әдіс, әдіснама, тарихнама, тұжырымдама, тарихи қайраткер.Аңдатпа
Тәуелсіздік жылдары Қазақ тарихы мен билік дәстүрін сақтаған мемлекеттілік тарихын жазуға зор мүмкіндіктер ашылды, зерттеу тақырыптарының мазмұны түбегейлі өзгерді. Осыған орай, мақалада қазіргі Қазақстан тарихындағы тұлғатану тұжырымдамасының теориялық-әдістемелік тәсілдерінің жаңа бағыттарын ашып көрсетуге, тұлғатанудың отандық және кейбір шетелдік үлгілерін сипаттауға назар аударылды. Соңғы жылдары қазақстандық тарихнамада қазақ қоғамында маңызды рөл атқарған тарихи тұлғалардың өмірі мен қызметі туралы көптеген ғылыми еңбектер жарық көрді. Дегенмен, отандық тарихнамада тұлғатанудың әдіснамалық мәселелерін зерттеуге және өңдеуге көп көңіл бөлінбей келеді. Осы себептен, біз мақаламызда қазіргі кезеңдегі Қазақстан тарихындағы тұлғатанудың жаңа әдіснамалық негізін зерттеудің маңыздығына назар аударып, аталған олқылықтың орнын толтыруға тырысып бақтық.
Әдебиеттер тізімі
Абжанов, Х. М., және Л. Я. Гуревич. 1992. Интеллигенция Казахстана: история, теория, современность. Алматы.
Абжанов, Х. 2015. «Ұлттық және ортақ түркі тарихын зерттеу методологиясы». Президент және халық, 11 желтоқсан, № 51 (537).
Акимова, А. 1966. История и биография. Историко-биографический альманах. Т. 1. Москва: Молодая гвардия.
Баженов, В. 1973. «Биографический метод в научном творчестве академика Е. Тарле». В История и историки, 293. Москва: Наука.
Батырбеков, Г. 1997. Наследие академика К. И. Сатпаева по общественным наукам. Алматы: Ғылым.
Бекмаханов, Е. 1992. Казахстан в 20–40-е годы XIX века. Алма-Ата.
Винокур, Г. О. 1927. Биография и культура. Москва: Государственная академия художественных наук.
Галиев, В. З. 1998. Хан Джангир и Орбулакская битва. Алматы: Ғылым.
Дружинин, Н. М. 1977. «Молодым историкам». В Будущее науки, вып. 9, 233. Москва: Знание.
Ерофеева, И. 1999. Хан Абулхир: полководец, правитель и политик. Алматы.
Жусупов, Е. 2000. Машхур Жусуп Копеев и исторические личности в его рукописях. Дисс. канд. ист. наук, Астана.
Канаева, А. 1989. «Исторические судьбы научной интеллигенции Казахстана в послевоенные годы». Известия АН КазССР: Сер. общ. наук 6: 44–50.
Касымбаев, Ж. К. 1999. Государственные деятели казахских ханств (XVIII век). Алматы: Білім.
Ключевский, В. О. 1987. Сочинения, т. 1. Москва: Мысль.
Козыбаев, М. 1991. История и современность. Алматы: Ғылым.
Кул-Мухаммед, М. 1995. Жакып Акпаев: Патриот. Политик. Правовед. Алматы: Атамұра.
Күзембайұлы, А. 2018. «Тұлғатану ғылымын қалыптастыру керек». Егемен Қазақстан, 24 желтоқсан, № 244, Б. 4.
Тоқаев, Қ. К. 2025. «Мемлекет басшысының IV Ұлттық құрылтайда сөйлеген сөзі». 14 наурыз. https://qazaqstan.tv/news/208281/ (25.05.2025 қаралды).
Қыдырәлі, Д. 2020. «Тұлғатану төңірегіндегі түйткілдер». Егемен Қазақстан, 11 желтоқсан. https://egemen.kz/article/258384-tulghatanu-tonhiregindegi-tuytkilder (25.05.2025 қаралды).
Мажитов, С. 1992. Жизнь, деятельность и исторические взгляды Бекмаханова Е. Дисс. канд. ист. наук, Алматы.
Маргулан, А. Х. 1984. «Очерк жизни и деятельности Ч. Ч. Валиханова». В Валиханов Ч. Ч. Собр. соч., т. 1, 5–77. Алма-Ата.
Миколецкий, Г., Г. Лютц, және Ф. Энгельс-Яноши. 1970. «Биография и историческая наука». В Труды XIII международного конгресса исторических наук, т. 3, 12. Москва: Наука.
Назарбаев, Н. Ә. 2019. «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласын жүзеге асыру аясындағы Отан тарихындағы тұлғаның рөлі. Алматы: Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты.
Назаралы, Ә. 2019. «“Ұлы дала тұлғалары” орталығының жетекші ғылыми қызметкері. Тұлғатанудың жаңа методологиясын жасаумыз керек». 4 сәуір. https://almaty-akshamy.kz
Павлова, Г. А. 1990. «Историческая биографистика в СССР». Новая и новейшая история 2: 47.
Сактағанова, Э. Б., Г. С. Конкина, және Р. Е. МамBETов. 2023. «Тарихтағы тұлғатану мәселесін зерттеудің әдіснамалық негізі (Сейдәзім Қадырбаевтың мысалында)». Вестник Карагандинского университета. Серия: История. Философия 1(109).
Светоний, Г. Т. 1993. Жизнеописание двенадцати цезарей. Москва: Наука.
Сеитов, Э. 1996. А. Н. Букейхан как историк и общественно-политический деятель. Автореф. дис. канд. ист. наук, Алматы.
Соловьёв, С. 1991. Сочинения, кн. VII, т. 13–14. Москва: Мысль.
Сүлейменов, Р. Б., және В. А. Моисеев. 1988. Из истории Казахстана XVIII века (о внешней и внутренней политике Аблая). Алма-Ата: Наука.
Сүлейменов, Р. Б., және В. А. Моисеев. 1985. Чокан Валиханов – востоковед. Алма-Ата: Наука.
Сүлейменов, Р. Б., және Ш. Ю. Тастанов. 1990. «Интеллигенция и перестройка». Известия НАН РК. Сер. общ. наук 4: 3–15.
Тастанов, Ш. Ю. 1995. «Казахская интеллигенция в ретроспективе и перспективе». Мысль 12: 25–30.
Труды XIII международного конгресса исторических наук. 1970. Т. 4. Москва: Наука.
Шілдебай, С. 2019. «Тұлғатанудың негізін қалай алдық па?» Ана тілі, 14 наурыз. https://kazgazeta.kz/news/5178
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Open content is licensed under the CC-BY 